เมล็ดพันธุ์ : ชะตากรรมในมือชาวนา


06 Sep
06Sep

เมล็ดพันธุ์ : ชะตากรรมในมือชาวนา 

 

 

เกษตรสมัยใหม่ นโยบายด้านการเกษตรของภาครัฐ โดยเฉพาะการปรับเปลี่ยนรูปแบบการผลิต ได้เปลี่ยนแปลงวิถีการผลิตของชาวนาให้เข้าสู่การทำเกษตรสมัยใหม่มากยิ่งขึ้น  การเปลี่ยนแปลงที่สำคัญในเรื่องเทคโนโลยีการเกษตรของชาวนาคือการเปลี่ยนในเรื่องพันธุ์พืช ดังกรณีตัวอย่างพื้นที่ภาคอีสาน พบว่า การทำนาของชาวนาอีสานในปัจจุบันเน้นที่การปลูกข้าวเพียงไม่กี่สายพันธุ์ ซึ่งส่วนใหญ่เป็นข้าวพันธุ์ส่งเสริมของหน่วยงานราชการ 

การเปลี่ยนแปลงที่เกิดขึ้นในวัฒนธรรมข้าว ในประเด็นของการใช้พันธุกรรมข้าวมีนัยยะที่สำคัญอย่างยิ่ง เพราะพันธุ์ข้าวนั้นถือได้ว่าเป็นหัวใจการผลิตของชาวนาและชาว

การศึกษาพันธุกรรมข้าวพื้นบ้านเพื่อการขยายผลผลิตข้าวในระบบเกษตรกรรมยั่งยืนพื้นที่บ้านกุดหิน บ้านกำแมด บ้านโนยาง ตำบลกำแมด อำเภอกุดชุม จังหวัดยโสธร เป็นตัวอย่างหนึ่งของงานวิจัยเพื่อท้องถิ่นภาคอีสานที่แสดงให้เห็นถึงความตระหนักของพันธุ์ข้าวพื้นบ้านที่กำลังจะศูนย์หายไปจากผืนนาของชาวบ้าน  เนื่องมาจากเกษตรกรส่วนใหญ่หันไปนิยมใช้เมล็ดพันธุ์ส่งเสริมจากภาครัฐและกลุ่มธุรกิจเกษตรกรโดยเฉพาะพันธุ์ข้าว เช่น ข้าว กข.6 กข.15 ข้าวหอมมะลิ 105 เกษตรกรกว่าร้อยละ 18 ต้องซื้อพันธุ์ข้าวจากร้านค้า โดยมีความเชื่อว่า “พันธุ์เราดี ไม่เท่าของเขา” จึงไม่เก็บพันธุ์ข้าวไว้ใช้เองหันหน้าไปซื้อพันธุ์ข้าวมาปลูกทั้งที่เป็นผู้ผลิตส่งผลต่อการแบกรับภาระค่าใช้จ่ายการซื้อเมล็ดพันธุ์ที่ก่อให้เกิดต้นทุนการผลิตที่สูงขึ้น 

ผลของงานวิจัยได้ให้คำตอบกับชุมชนว่า ชาวบ้านได้พัฒนาตนเองเป็นศูนย์ผลิตเมล็ดพันธุ์ข้าว มีผู้ผลิตคัดพันธุ์ข้าวเพื่อขยายเป็นพันธุ์หลัก 10 ครอบครัว มีคนที่ปลูกข้าวพื้นบ้านเพื่อจำหน่ายโดยมีมาตรฐาน 40 ครอบครัว โดยมีพันธุ์ข้าวพื้นบ้านที่เป็นที่ต้องการของตลาด 15 พันธุ์ คือ กข 6 มะลิแดง ก่ำน้อย ก่ำเปลือกขาว มะลิ 105 แสนสบาย เล้าแตก เจ้าแดง ดอฮี ป้องแอ้ว นางนวล มะลินิล หอมนิล เขี้ยวงู เหนียวแดง การผลิตพันธุ์ข้าวพื้นบ้านเพื่อใช้เองเนื่องจากข้าวที่กล่าวมานั้นเป็นพันธุ์ข้าวที่ผลผลิตสูง ทนทานต่อโรคให้ผลผลิตสม่ำเสมอ รดชาติดี ตลาดต้องการ เป็นการพึ่งพาตนเองของชุมชนไม่ต้องอยู่ภายใต้การค้าเมล็ดพันธุ์ของบริษัท ภายใต้คำที่ว่า “พันธุกรรมเป็นหัวใจของความมั่นคงทางอาหาร ชาวบ้านต้องเป็นเจ้าของพันธุ์”

+++++++++++++

Comments
* The email will not be published on the website.