ทำวิจัยแล้วได้อะไร...??


07 Sep
07Sep

งานวิจัยเพื่อท้องถิ่น...ทำวิจัยแล้วได้อะไร....

 

ที่มา : จากหนังสือ วิชการยุคใหม่..งานวิจัยชาวบ้านในท้องถิ่นภาคกลาง ตะวันตก ตะวันออก

โดย รศ.ดร.กาญจนา แก้วเทพ


งานวิจัยเพื่อท้องถิ่นมีลักษณะแตกต่างจากงานวิจัยทั่วไป  ดั้งนั้นจึงมีคำถามว่า “ทำวิจัยเพื่อท้องถิ่นแล้วได้อะไร” .... องค์ความรู้จากงานวิจัย สามารถนำไปต่อยอด ขยายผล ไปยังพื้นที่อื่น ๆ ดังงานวิจัยทั่ว ๆ ไปได้หรือไม่

อ.กาญจนา แก้วเทพ เมธีวิจัยอาวุโส สกว. และนักวิจัยดีเด่นแห่งชาติ ได้มาช่วยมองงานวิจัยเพื่อท้องถิ่นจากมุมมองของนักวิชาการว่ามีองค์ประกอบอย่างไร โดยเฉพาะประเด็นสำคัญคือ ทำวิจัยเพื่อท้องถิ่นแล้วได้อะไร

นี่คือ คำตอบ....

1.ได้รายงานผลการวิจัย ซึ่งเป็นคุณลักษณะร่วมกับงานวิจัยทั่วไป

2.ได้ชุดความรู้ (New Khowledge) ในขณะที่งานวิจัยวิชาการอาจเป็น “ข้อค้นพบไหม่ ๆ” แต่งานวิจัยเพื่อท้องถิ่นจะเน้นความรู้ที่ใช้ในการแก้ปัญหาในชีวิตจริงของชาวบ้าน

3.ได้คนมี “ปัญญา”  เพราะเป้าหมายสูงสุดของ “งานวิจัยเพื่อท้องถิ่น” คือ “พัฒนาปัญญาของชาวบ้าน” โดยเฉพาะชาวบ้านที่ “กำลังมีปัญหา”  โดยมีความเชื่อมั่นว่ากระบวนการวิจัยเป็น “การแปลงคนมีปัญหาให้กลายเป็นคนมีปัญญา”

4.    ซึ่งนอกจากการพัฒนาคนด้านสติปัญญาแล้ว  กระบวนากรวิจัยได้เปลี่ยน “คนบางคน” ให้กลายเป็น “มนุษย์ที่สมบูรณ์”   ที่มีความเมตตา มีจิตสาธารณะ เห็นประโยชน์ส่วนร่วมมากกว่าส่วนตน

5.ได้ “กระบวนการทางสังคม” เพราะกระบวนการวิจัยสามารถเชื่อมโยงสายสัมพันธ์ (Social Band) ระหว่างกลุ่มคนต่าง ๆ เช่น ระหว่างวัย ระหว่างชาวบ้านกับเจ้าหน้าที่รัฐ ระหว่างครูกับผู้ปกครอง

6.การวิจัยได้กลายเป็น “กระบวนการปลุกจิตสำนึก” ให้ผู้ที่เข้ามาเกี่ยวข้องกับงานวิจัยเกิดสำนึกรักชุมชน รักบ้านเกิด  รักและภูมิใจในวิชาชีพของคนเอง รักสิ่งแวดล้อม ไม่ว่าจะเป็น ป่า แม่น้ำลำคลอง รวมถึงรักศักดิ์ศรี (ของชนเผ่า) และรากเหง้าขงตนเอง

7.นอกเหนือจากผลลัพธ์ระดับบุคคล และระดับความสัมพันธ์ การทำงานวิจัยเพื่อท้องถิ่นยังสามารถสร้างแรงกระเพื่อมไปถึงระดับการเปลี่ยนแปลง “สถาบันในชุมชน”  เช่น โรงเรียน วัด หน่วยปกครองท้องถิ่น

8.ได้กลไกการจัดการในชุมชน/ท้องถิ่น  ในอดีตนั้นชุมชนไทยมีกลกากรบริหารจัดการทั้งความสัมพันธ์ระหว่างผู้คนกับการใช้ทรัพยากรของชุมชนทุกระดับ เช่นกลไกการจัดการความบาดหมาง กลไกการจัดสรรทรัพยากร โดยปรากฏอยู่ในรูปแบบ และขนบธรรมเนียมต่าง ๆ  ซึ่งกระบวนการวิจัยเกิดข้อค้นพบว่ามีการนำทั้งขนบประเพณีมาใช้ควบคู่กับการออกแบบกติการ่วมของคนในชุมชน

9.ได้แก้ปัญหาแบบ “เกาให้ถูกที่คัน” ด้วยวิธีการที่หลากหลาย มิใช้แบบ “สูตรเดียวทั่วประเทศ”

10.ได้นักวิจัยหน้าใหม่ เพราะสถานะหนึ่งของวิจัยเพื่อท้องถิ่นคือ “ช่องทางการขยายโอกาส” ให้ชาวบ้านได้เข้ามาใช้เครื่องมือในการแสวงหาความรู้

11. (อาจจะ) เป็นทางเลือกที่จะเข้ามาผ่าทางตันของการวิจัยในสถาบันวิชาการ

+++++++

Comments
* The email will not be published on the website.