“ พลังพลเมืองสตูล” การขับเคลื่อนสู่การพัฒนาที่ยั่งยืน


23 Aug
23Aug

“ พลังพลเมืองสตูล”

การขับเคลื่อนสู่การพัฒนาที่ยั่งยืน

สมบูรณ์  คำแหง
                                                                                                คณะทำงานสมัชชาคนสตูล

 

        

ในช่วง 3 ทศวรรษที่ผ่านมา ได้เกิดการเคลื่อนไหวของพลเมืองที่มีพลังมากขึ้นตามลำดับ ด้วยความเชื่อในแนวคิดแห่งวาทกรรมที่ว่าด้วย  “การจัดการตนเอง”  หรือ “การกำหนดอนาคตตนเอง” ที่เชื่อว่าประชาชนไม่ควรเป็นผู้เฝ้ารอความช่วยเหลือจากใครเพียงฝ่ายเดียวเท่านั้น แต่กลับเห็นว่า การพัฒนาชุมชน หรือสังคมจะต้องเป็นหน้าที่ของประชาชนทุกคน  และประชาชนทุกคนก็จะต้องตื่นรู้เพื่อมาร่วมกันสร้างกระบวนการมีส่วนร่วมให้เกิดขึ้นจริงต่อการพัฒนานั้นด้วย  ส่งผลให้แนวคิดแบบเดิมต่อการพัฒนาในความหมายของนักปกครอง หรือของรัฐต้องมีการปรับตัวอย่างขนาดใหญ่ตามไปด้วยเช่นกัน  นั่นหมายถึงว่าจากนี้ไปการพัฒนาจะไม่ใช่การกระทำระหว่างผู้ด้อยโอกาส กับผู้มีโอกาสอีกต่อไป แต่คือการสร้างสรรค์ร่วมกันของทุกภาคส่วนในสังคม โดยเฉพาะประชาชนผู้เป็นเจ้าของชุมชนท้องถิ่นนั้นๆและผู้เป็นเจ้าของปัญหแท้จริง  เพื่อให้เขาเหล่านั้นได้เข้ามามีบทบาทสำคัญในการจัดการเรื่องราวชีวิต และความเป็นอยู่ของตนเองอย่างได้อย่างถูกจุด ถูกที่และถูกทาง  ซึ่งแนวคิดดังกล่าวนี้ยิ่งได้รับการยอมรับจากทุกฝ่ายมากขึ้น และมีรูปธรรมที่แสดงออกมาผ่านการสร้าง ส่งเสริม และสนับสนุนแนวคิดไปสู่การปฏิบัติในรูปแบบต่างๆ

การตื่นตัวของภาคพลเมืองหลังรัฐธรรมนูญปี พ.ศ. 2540 เป็นต้นมา ถือว่ามีการเปลี่ยนแปลงอย่างเห็นได้ชัดและดำเนินไปอย่างมีจังหวะของสถานการณ์ที่เอื้ออำนวยไปด้วยกัน ยังผลให้เกิดการก่อตัว รวมกลุ่มก้อน และก่อขบวนการของของภาคประชานในพื้นที่ต่างๆทั่วไปทั้งประเทศ ซึ่งรวมถึงจังหวัดสตูลด้วย ซึ่งการเกิดขึ้นของกลุ่ม เครือข่าย หรือองค์กรชุมชนต่างๆ ที่มีการขับเคลื่อนทางสังคมค่อยๆปรากฏให้เห็นชัดเจนขึ้นเรื่อยมา  อย่างเช่น เครือข่ายประมงพื้นบ้าน เครือข่ายเกษตรทางเลือก เครือข่ายคุ้มครองผู้บริโภค เครือข่ายผู้ติดเชื้อ และผู้พิการ เครือข่ายการศึกษาทางเลือก เครือข่ายติดตามแผนการพัฒนา เครือข่ายสภาองค์กรชุมชม เครือข่ายสุขภาพ และร่วมถึงเครือข่ายเยาวชน สตรี เป็นต้น  การยืนหยัดที่จะช่วยกันสร้างสรรค์ทางสังคมในมิติต่างๆที่หลากหลายของคนสตูล ก็เพื่อต้องการเห็นการพัฒนาท้องที่ ท้องถิ่นของตนเองอย่างมีเป้าหมายร่วมกัน การประสานเพื่อให้เกิดความร่วมมือระหว่างภาครัฐ กับภาคประชาชนด้วยกันก็เริ่มปรากฏให้เห็นชัดขึ้น ในขณะที่กลุ่มประเด็นต่างๆล้วนมีการขับเคลื่อนเรื่องราวของต้นเองอย่างเข้มข้นด้วยเช่นกัน  เมื่อหลอมรวมประเด็น และพื้นที่การเคลื่อนไหวเหล่านั้นจึงทำให้เห็นถึงภาพรวมที่ใหญ่ขึ้น และเมื่อมาประติดประตอร่วมกันก็จะเห็นได้ถึงการสร้างสรรค์การพัฒนาที่มีรูปธรรม จับต้องได้ และเกิดขึ้นจริงจากคนฐานล่าง หรือจากประชาชนผู้เป็นเจ้าของปัญหาจริงๆเหล่านั้น

“ สมัชชาคนสตูล ” คือพื้นที่แสดงออกของภาคพลเมือง

การก่อตัวของภาคพลเมืองจังหวัดสตูล เป็นรูปเป็นร่างเมื่อตอนที่มีการจัดเวทีสมัชชาคนสตูลครั้งที่ 1 เมื่อปี พ.ศ. 2555  และจัดเรื่อยมาทุกปีหลังจากนั้น จนล่วงเลยมาจนถึงปีนี้ นับเป็นการจัดเวทีสมัชชาฯอย่างต่อเนื่องเป็นครั้งที่ 6  การกำหนดวาระสำคัญในแต่ละปี และการเกิดขึ้นของประเด็นต่างๆจะขึ้นอยู่กับเหตุการณ์ และสถานการณ์ของปีนั้นๆเป็นสำคัญ และร่วมถึงความแหลมคมในการขับเคลื่อนของแต่ละประเด็นของเครือข่ายต่างๆนั้นด้วย  สมัชชาคนสตูล จึงเป็นเวทีของคนสตูล และของกลุ่มกิจกรรมต่างๆที่มีการร่วมตัวกันเป็นเครือข่ายเพื่อขับเคลื่อนภารกิจทางสังคมอย่างต่อเนื่องในช่วงหลายปีที่ผ่านมา และจะมีร่วมมือกันเช่นนี้ทุกปี อย่างน้อยปีละ 1 ครั้ง เพื่อหลอมรวมความคิดเห็น และข้อเสนอที่เป็นรูปธรรมของแต่ละเครือข่าย และจัดทำข้อเสนอรวมเป็นหนึ่งเดียวเพื่อเป็นข้อเสนอให้กับผู้ว่าราชการจังหวัด องค์การบริหารส่วนจังหวัด (อบจ.) หัวหน้าส่วนราชการที่เกี่ยวข้องกับประเด็นพัฒนานั้นๆ  และที่สำคัญคือการนำเสนอต่อสาธารณะชนในจังหวัดสตูล เพื่อเป็นแนวทางในการกำหนดทิศทางการพัฒนาจังหวัดสตูลในมิติทางการปกครองในรอบเวลา 1 ปี


การหลอมรวมของความเป็นสมัชชาคนสตูล มีอัตลักษณ์เฉพาะ ที่ไม่ซับซ้อนเพราะเป็นการร้อยเรื่องราวปฏิบัติการที่แต่ละเครือข่ายมีการขับเคลื่อนของตนเองอยู่แล้วในแต่ละเรื่อง และเป็นการเชื่อมร้อยความเป็นเครือข่ายกิจกรรมต่างๆที่มีการดำเนินงานของตนอยู่แล้ว หากแต่ได้มีการสร้างวาระของตนให้ชัดเจน และเป็นที่รับรู้ของสังคมมากขึ้นเท่านั้น  อย่างกรณีของเครือข่ายประมงพื้นบ้านที่แม้จะมีการดำเนินการที่ขึ้นลงตามสถานการณ์ แต่ถือว่ายังมีการเกาะกลุ่มกันเพื่อปกป้องรักษาทรัพยากรทะเลและชายฝั่งไว้อย่างมีรูปธรรมในหลายพื้นที่ การปฏิบัติการของกลุ่มเกษตรที่ต้องการสร้างทางเลือกที่สะอาด ปลอดภัยไม่ใช้สารเคมี และเป็นเกษตรธรรมชาติอินทรีย์ ก็มีการทำงานอย่างต่อเนื่อง กลุ่มคนเมือง คนพิการ หรือกลุ่มที่รวมตัวกันปกป้องสิทธิประโยชน์ทางด้านสุขภาพ ด้านการบริโภคที่เป็นธรรม และอีกหลายๆประเด็นที่มีขบวนการขับเคลื่อนของกลุ่มคนที่รวมตัวกันในนามเครือข่ายที่แตกต่างกันเหล่านี้ ล้วนคือตัวจริงเสียงจริงที่ได้ส่งเสียงเรียกร้อง และลงมือปฏิบัติเพื่อสร้างทางออก หาทางแก้ไขปัญหาที่เกิดขึ้นอย่างสร้างสรรค์ผ่านกระบวนการมีส่วนร่วมจากทุกภาคส่วน

เป้าหมาย หรือพันธสัญญาร่วมของขบวนการภาคพลเมืองจังหวัดสตูลที่ตกผลึกร่วมกันตั้งแต่ปี พ.ศ. 2555 เป็นต้นมา อย่างน้อย 3 เรื่องคือ

1 ต้องการเห็นการพัฒนาที่ยั่งยืน และมั่นคง บนฐานทรัพยากรที่มีอยู่จริง

2 จะร่วมกันจัดเวทีสมัชชาคนสตูล เพื่อเป็นการสร้างพื้นที่กลางของภาคพลเมืองจังหวัดสตูลอย่างน้อยปีละ 1 ครั้ง

3 จะสนับสนุน ส่งเสริม  และช่วยเหลือระหว่างกัน ไม่เพียงแค่ภาคประชาชนด้วยกันเท่านั้น และจะร่วมกับทุกภาคส่วนทั้งรัฐ เอกชน และองค์กรชุมชน เพื่อสร้างสรรค์รูปธรรมของสังคมที่ดีงามของจังหวัดสตูลร่วมกัน  อันถือได้ว่านี่คือปณิธานร่วมกันของพวกเราในนาม “สมัชชาคนสตูล”

ทั้งหมดนี้คือการเคลื่อนไหวของการเมืองภาคพลเมือง ที่มีการก่อตัวอย่างมีทิศทาง ร่วมกัน อันหมายถึง “พลังพลเมือง” ที่สำคัญ ที่จะนำไปสู่การเปลี่ยนแปลงของขบวนการพัฒนารูปแบบใหม่ที่ตั้งอยู่บนพื้นฐานของการมีส่วนร่วม และตั้งเป้าหมายไว้ที่คน หรือผู้เป็นเจ้าของชุมชนหรือเจ้าของบ้านเจ้าของเมือง และนี้คือความหมายหนึ่งของประชาธิปไตยที่จับต้องได้ หรือจะเรียกว่า “การเมืองของภาคพลเมือง” ก็ว่าได้ หากแต่สิ่งเหล่านี้ก็เป็นปฏิบัติการหนึ่งของพลเมืองที่ต้องการสร้างรูปแบบ หรือต้นแบบของการพัฒนา ที่เป็นเพียงส่วนหนึ่งของพื้นที่การพัฒนาทั้งหมดของจังหวัดสตูลเท่านั้น ในขณะเดียวกันเราต่างยอมรับว่าการพัฒนาใดๆ หรือการสร้างสรรค์ทางสังคมจะต้องมีความร่วมมือกันอย่างจริงจังมากกว่านี้ และมากไปกว่านั้นคือการยอมรับในบทบาทของส่วนราชการ หรือส่วนปกครองระดับท้องถิ่นที่มีอำนาจหน้าที่โดยตรง และยังมีกฏหมายรองรับ มีงบประมาณ  ซึ่งยังมีอิทธิพลสำคัญต่อการกำหนดรูปแบบการพัฒนาอยู่ในเวลานี้ 

ภาคพลเมืองต้องการเห็นการพัฒนาที่เอาชุมชนเป็นตัวตั้ง การสร้างกระบวนการคิด การตัดสินใน และการกำหนดทิศทางการพัฒนาของตนเองในชุมชนท้องถิ่นนั้นๆ คือเป้าหมายที่ภาคพลเมืองในจังหวัดสตูลอยากให้เกิดขึ้นอย่างทั่วถึงจริงๆ และคิดว่าควรจะดำเนินไปเช่นนั้นอย่างเข้าใจ นอกเหนือจากนั้นคือภาคีทางสังคมอื่นๆที่ต้องการเสริมสร้างให้กระบวนการดังกล่าวนี้เดินไปได้อย่างมีประสิทธิภาพมากขึ้น และมีพื้นที่ขยายที่มากกว่าที่เป็นอยู่  เวที “สมัชชาคนสตูล” คือพื้นที่ร่วมพื้นที่หนึ่งของพลเมืองคนสตูลที่ต้องการให้การขับเคลื่อนแนวคิดดังกล่าวปรากฏเป็นจริง หากแต่เจตนารมณ์ภายใต้แนวคิดนั้นยังต้องการเห็นความเข้าใจ การเปิดกว้างยอมรับ และจะต้องเปิดช่องทาง สร้างพื้นที่กลางจากภาคีต่างๆ โดยเฉพาะผู้มีส่วนรับผิดชอบตามระบบการปกครองของบ้านเมือง และรวมถึงภาคส่วนต่างๆในสังคม ทั้งนี้เพื่อให้เกิดรูปธรรมของ“ การพัฒนาที่ยั่งยืน “ ตามความหมายของเราเอง และตามความหมายของกรอบตัวชี้วัดของสหประชาชาติได้อย่างแท้จริง

+++++++++++

                                                                       

Comments
* The email will not be published on the website.