นวัตกรรมการบริหารการจัดการวิจัยเพื่อการพัฒนาที่ยั่งยืน


17 Feb
17Feb

งานวิจัยเพื่อท้องถิ่น

นวัตกรรมการบริหารการจัดการวิจัยเพื่อการพัฒนาที่ยั่งยืน

ผศ.ดร.ชูพักตร์ สุทธิสา

                                                            ผู้อำนวยการฝ่าย ฝ่ายวิจัยเพื่อท้องถิ่น


เส้นทางงานวิจัยเพื่อท้องถิ่นที่ได้เริ่มมาตั้งแต่ปี พ.ศ.2541 โดยได้มีการพัฒนานวัตกรรม ระบบการบริหารจัดการงานวิจัย วิธีวิทยาการวิจัย กระบวนการ เครื่องมือ วิธีการในการสนับสนุนให้ชุมชนท้องถิ่นมีโอกาสเข้าถึงและมีส่วนร่วมในการทำวิจัยด้วยตนเองเพื่อนำไปสู่การแก้ไขปัญหาและพัฒนาท้องถิ่นของชุมชน ผลลัพธ์ในเชิงพื้นที่ได้ยกระดับคุณภาพชีวิตของชุมชน เกิดแกนนำชุมชนและชุมชนเข้มแข็งในพื้นที่วิจัย การบริหารจัดการงานวิจัยยุคเริ่มต้นได้มีการพัฒนากลุ่มผู้ประสานงานด้านความรู้และทักษะการทำงานเพื่อทำหน้าที่เป็นผู้ให้การสนับสนุน ทำหน้าที่เป็นโค้ชในพื้นที่ให้ชุมชนทำวิจัย 

ในระยะต่อมาปี 2549 ได้สนับสนุนการทำวิจัยในเชิงประเด็นมากขึ้นเพื่อสร้างชุดความรู้เชิงประเด็นและเชิงกระบวนการเพื่อนำไปสู่การขับเคลื่อนงานพัฒนาในพื้นที่ และในช่วงปี 2550 ได้มีการทบทวนการทำงานพบว่าวิจัยที่ผ่านมาได้สร้างคุณให้เกิดขึ้นกับท้องถิ่น แต่ยังขาดพลังในการขับเคลื่อนขยายผล จึงเริ่มให้ความสำคัญกับการทำงานร่วมกับภาคีเครือข่ายเพื่อประสานพลังการสนับสนุนการนำความรู้จากงานวิจัยไปใช้ในการพัฒนาท้องถิ่น

ในขณะที่สถานการณ์ท้องถิ่นเปลี่ยนไปเนื่องจากมีการเชื่อมโยงกับสังคมภายนอกมากขึ้น พรมแดนเมืองและชนบทมีความเหลื่อมซ้อน ด้วยการพัฒนาเทคโนโลยีการสื่อสารและโครงสร้างพื้นฐาน การเปลี่ยนแปลงโครงสร้างประชากรที่มีผู้สูงวัยในท้องถิ่นมากขึ้น การที่ชุมชนต้องรองรับกับการเคลื่อนย้ายคนกลับถิ่นที่เกิดจากการเลิกจ้างงานในช่วงเศรษฐกิจขาลง  การเข้ามาของนโยบายการพัฒนาท้องถิ่นในรูปแบบต่าง ๆ  การเกิดวิกฤติและสภาวการณ์เสื่อมโทรมของสิ่งแวดล้อม ล้วนส่งผลกระทบกับชีวิตความเป็นอยู่ของคนในท้องถิ่น ทำให้การสนับสนุนการวิจัยเพื่อเสริมสร้างพลังของชุมชนท้องถิ่นในรูปแบบเดิม ๆ ไม่ทันกับการปรับตัวของชุมชนกับกระแสการเปลี่ยนแปลงของปัญหาใหม่ ๆ ที่เกิดจากปัญหาและสาเหตุที่ซับซ้อนหลายระดับ  

ดังนั้น การสนับสนุนงานวิจัยเพื่อท้องถิ่นในทศวรรษที่ 3 (2560) จึงต้องคิดยุทธศาสตร์และพัฒนาระบบการบริหารการจัดการในรูปแบบใหม่ ๆ ด้วยการทำงานประสานเชื่อมร้อยกับภาคีเครือข่ายหลายฝ่าย หลายระดับ และมีการบูรณาการการทำวิจัยมากขึ้น โดยมีเป้าหมายเพื่อการเสริมสร้างพลังและพัฒนาท้องถิ่นให้มีความเข้มแข็งและเท่าทันสถานการณ์ใหม่ ๆ โดยร่วมกับผู้ใช้ประโยชน์ในการทำงาน การขยายผล ไม่ว่าจะเป็นหน่วยงานภาครัฐ ภาคเอกชน ภาคประชาสังคม 

มีการสนับสนุนการทำวิจัยเชิงประเด็นร่วมกันในพื้นที่หลายภาค เพื่อได้ความรู้ที่เหมาะสมในการใช้พัฒนาขับเคลื่อนในพื้นที่ที่แตกต่างกัน เช่น ประเด็นการศึกษา  ประเด็นการจัดการทรัพยากร ประเด็นเศรษฐกิจฐานราก ฯ  การสนับสนุนการทำวิจัยเชิงการต่อยอดยกระดับ  เพื่อก่อให้เกิดการพัฒนากลไกเชิงการจัดการความรู้ในพื้นที่ และร่วมขับเคลื่อนนำความรู้ไปขยายผลและใช้ประโยชน์ โดยมีศูนย์วิจัยทั่วประเทศจำนวนกว่า 55 ศูนย์ กระจายทุกภูมิภาคและสนับสนุนงานวิจัยครอบคลุมเกือบทุกจังหวัด เป็นศูนย์วิจัยนวัตกรรมชุมชนหรือสถาบันจัดการความรู้ในท้องถิ่นที่เป็นศูนย์รวบรวมความรู้ ภูมิปัญญา นวัตกรรม ทั้งในแง่ของผลิตภัณฑ์สร้างสรรค์เกิดจากอัตลักษณ์และทรัพยากรในท้องถิ่น(คน ทรัพยากรธรรมชาติ วัฒนธรรม สังคม เศรษฐกิจ ฯ)กระบวนการวิจัยเพื่อท้องถิ่นเพื่อเสริมสร้างพลังและการเรียนรู้ วิธีคิดและวิธีการ เทคโนโลยีใหม่ ๆ ที่สอดคล้องเหมาะสมกับชุมชน ซึ่งแต่ละศูนย์ฯ จะมีชุดความรู้ มีนักวิจัยและเครือข่ายนักวิจัยเพื่อท้องถิ่นที่มีความรู้ ความเชี่ยวชาญในแต่ละประเด็นหลากหลาย เช่น การจัดการน้ำ การจัดสวัสดิการ การจัดการท่องเที่ยวชุมชน พลังงานทางเลือก การจัดการทรัพยากร เกษตรกรรมยั่งยืน กลุ่มชาติพันธุ์ ฯ และในเชิงการบริหารจัดการองค์กร กลไก ที่ล้วนเกิดจากการวิจัยและประสบการณ์ของคนในท้องถิ่น นำมารวบรวม สังเคราะห์  พัฒนาเป็นแหล่งเรียนรู้ พัฒนาหลักสูตร  เพื่อเป็นแหล่งเรียนรู้การจัดการความรู้และขยายผลเชื่อมโยงกับภาคีเครือข่ายในพื้นที่

ในยุคที่มีการให้ความสำคัญของการวิจัยนำไปสู่การสร้างผลกระทบ (Research to impact) การนำความรู้ไปใช้ประโยชน์ที่พึงเกิดขึ้นกับการพัฒนาชุมชนท้องถิ่นเกิดขึ้นหลากหลากมิติ ไม่ว่าจะเป็นมิติทั้งเชิงวัฒนธรรม เศรษฐกิจ สิ่งแวดล้อม สังคม สุขภาพและความเป็นอยู่ที่ดี นโยบายและการเปลี่ยนแปลง การพัฒนาเทคโนโลยี เป็นการแปลงความรู้ไปสู่โลกของความเป็นจริงของการใช้ประโยชน์ “งานวิจัยที่กินได้” และขณะเดียวกันก็เกิดการเสริมสร้างพลังให้กับคนในท้องถิ่นให้เข้มแข็ง การพัฒนานวัตกรรมการการบริหารจัดการองค์กรและงานวิจัย จึงเป็นสิ่งที่สำคัญ รวมถึงการกำหนดยุทธศาสตร์งานวิจัยเพื่อท้องถิ่นในอนาคตควบคู่กันไปเพื่อตอบสนองยุทธศาสตร์การพัฒนาประเทศสู่การพัฒนาที่ยั่งยืน


++++++++++++

Comments
* The email will not be published on the website.