COMMUNITY BASED RESEARCH

"สร้างสรรค์ปัญญา เพื่อพัฒนาท้องถิ่น

" ใ ค ร ๆ ก็ ทำ วิ จั ย ไ ด้ "

บทความ


  • 07/03/2019 23:47

ในมุมมองของเป็นนักวิชาการ นอกจากได้ทำผลงานวิจัยทั่วไปไม่ว่าจะรูปแบบรายงาน การเผยแพร่ในงานประชุมวิชาการ หรือการตีพิมพ์ในวารสาร ผมยังได้รับสิ่งที่ไม่ได้จากงานวิจัยแบบเน้นวิชาการนั่นคือ ความอิ่มเอมใจที่ได้ญาติสนิทมิตรสหายเพิ่มขึ้นเป็นจำนวนมาก

Read More
  • 05/03/2019 15:52

การสืบชะตาแม่น้ำ หรือการเลี้ยงผีขุนน้ำ เป็นภูมิปัญญาท้องถิ่น ซึ่งเป็นภูมิคุ้มกันในการรักษาทรัพยากรน้ำ การสร้างภูมิคุ้มกันให้กับทรัพยากรของเรานี้ ควรจะเกิดจากความร่วมมือของทุกส่วน ทั้งชาวบ้าน หน่วยงานต่างๆภาครัฐ และภาคธุรกิจ รวมทั้งการร่วมมือของคนทั้งสายน้ำ จึงจะเกิดภูมิคุ้มกันที่แข็งแรง สามารถป้องกันและบรรเทาภัยธรรมชาติได้

Read More
  • 17/02/2019 14:35

การสนับสนุนงานวิจัยเพื่อท้องถิ่นในทศวรรษที่ 3 คือการพัฒนาระบบการบริหารการจัดการในรูปแบบใหม่ ๆ ด้วยการทำงานประสานเชื่อมร้อยกับภาคีเครือข่ายหลายฝ่าย หลายระดับ และมีการบูรณาการการทำวิจัยมากขึ้น โดยมีเป้าหมายเพื่อการเสริมสร้างพลังและพัฒนาท้องถิ่นให้มีความเข้มแข็งและเท่าทันสถานการณ์ใหม่ ๆ โดยร่วมกับผู้ใช้ประโยชน์ในการทำงาน การขยายผล ไม่ว่าจะเป็นหน่วยงานภาครัฐ ภาคเอกชน ภาคประชาสังคม

Read More
  • 13/02/2019 12:47

หมอกควัน - ไฟป่า ปัญหาคลาสสิคซึ่งหน่วยงานที่เกี่ยวข้องพยายามหาแนวทางและวิธีแก้ไขกันมาอย่างต่อเนื่องยาวนาน ทั้งการรณรงค์ การกำหนดโทษ กระทั่งร้องขอ แต่จนถึงวันนี้ หมอกควันก็ยังไม่จางลงแต่อย่างได ซ้ำหลายพื้นที่พบฝุ่นควันปกคลุมหนาแน่น วัดได้เกินค่ามาตรฐานในทุก ๆ พื้นที่

Read More

โครงการวิจัย


  • 09/03/2019 13:15

ปี พ.ศ.2542 โครงการวิจัย “การสังคายนาองค์ความรู้หมอเมือง” โดย ผศ.ดร. ยิ่งยง เทาประเสริฐ ได้เชิญกลุ่มหมอเมืองมาร่วมกันระดมสมอง และทำการสังคายนาองค์ความรู้หมอเมืองร่วมกับเครือข่ายหมอเมือง 8 จังหวัดภาคเหนือตอนบน จนเกิดเป็นชุด “โครงการวิจัยองค์ความรู้หมอเมืองขึ้นในภาคเหนือตอนบน” จัดทำตำราอ้างอิงกลางของการแพทย์พื้นบ้านล้านนา กระทั่งนำไปสู่การจัดตั้งวิทยาลัยการแพทย์พื้นบ้านล้านนาในท้ายที่สุด

Read More
  • 01/03/2019 20:26

แต่กว่าที่คนคลองชีล้อมจะยืนหยัดพึ่งพาตนเองได้เช่นนี้ต้องใช้ระยะเวลาหลายปี โดยเฉพาะการสะสม “ต้นทุน” การทำงาน ซึ่งก็คือ “ประสบการณ์” ของกลุ่มคนระดับแกนนำ ที่ส่วนหนึ่งเคยผ่านการงานวิจัยภายใต้ชุดโครงการเครือข่ายยุติธรรมชุมชน ศักยภาพดังกล่าวโดยเฉพาะเรื่องการวางแผนงาน การประสานงาน และการ ใช้ข้อมูลเป็นจุดตั้งต้นในการดำเนินงาน รวมทั้ง “กลไก” การทำงานในรูป “คณะกรรมการศูนย์ยุติธรรมชุมชน” และ “สภาองค์กรชุมชนตำบลคลองชีล้อม”

Read More
  • 19/02/2019 13:23

จากการศึกษาของโครงการการจัดการธุรกิจเมล็ดพันธุ์ข้าวอินทรีย์โดยวิสาหกิจชุมชนกลุ่มอนุรักษ์และพัฒนาพันธุกรรมข้าวพื้นเมือง ตำบลกำแมด อำเภอกุดชุม จังหวัดยโสธร โดยวรรณา ทองน้อย และคณะ โดยใช้เวทีการถอดบทเรียน สอบถาม สัมภาษณ์ ทั้งเกษตรกร ร้านจำหน่ายเมล็ดพันธุ์ข้าว กลุ่มองค์กรเกษตรกร รวมถึงการเปิดเวทีแลกเปลี่ยนแนวคิดกับหน่วยงานรัฐ ทั้งชุมชน และทีมวิจัย พบว่า มีปัจจัยเงื่อนไขมากกว่า 10 ประการที่ทำให้กลุ่มวิสาหกิจประสบปัญหาด้านการค้าเมล็ดพันธุ์ข้าว

Read More
  • 09/02/2019 14:09

โครงการวิจัย รูปแบบการอยู่ร่วมกันอย่างมีความสุขของเยาชนและผู้สูงอายุบ้านเมืองแก อำเภอท่าตูม จังหวัดสุรินทร์ ที่มี ป.เช่ สุรศักดิ์ สิงหาร ปลัดเทศบาลตำบลเมืองแกเป็นหัวหน้าโครงการวิจัยรวมกับทีมวิจัยบ้านเมืองแก ได้ทำการศึกษาประวัติศาสตร์ท้องถิ่นของชุมชน เพื่อหาแนวทาง และรูปแบบการอยู่ร่วมกันของเยาวชนและผู้สูงอายุในหมู่บ้าน เนื่องจากบ้านเมืองแก ประสบปัญหาความเข้าใจกันระหว่างเยาวชนและผู้สูงอายุ เป็นเหตุทำให้เด็กวัยรุ่นออกไปก่อความเดือดร้อนรำคาญ ขณะที่ผู้สูงอายุ ก็ไม่สนใจเข้ามามีส่วนร่วมในกิจกรรมทางสังคม ทำให้ชุมชนขาดประสิทธิภาพในการพัฒนาในหลาย ๆด้าน

Read More

นักวิจัยท้องถิ่น


ใ ค ร ๆ ก็ ท ำ วิ จั ย ไ ด้

  • 03/03/2019 16:15

ปลัดนักพัฒนาจากเทศบาลตำบลเมืองแก อำเภอท่าตูม จังหวัดสุรินทร์ สุรศักดิ์ สิงหาร หรือที่ชาวบ้านย่านนั้นเรียกกันติดปากว่า “ป.เช่” เข้าร่วมในกระบวนการงานวิจัยเพื่อท้องถิ่นเพราะต้องการความรู้ และทักษะใหม่ ๆ ในการทำงานกับชุมชน

Read More
  • 18/12/2018 21:16

อดีตผู้ใหญ่บ้านและเป็นแกนนำคนสำคัญแห่งบ้านแม่กำปอง คนนี้ คือผู้ริ่เริ่มใช้ “กระบวนการวิจัย” เป็นส่วนหนึ่งในการพัฒนาและยกระดับ “การท่องเที่ยว” ของหมู่บ้านเมื่อพบว่าหลังเปิดชุมชนสู่สายตาคนนอก และหลายคนในชุมชนยังขาดความเข้าใจ โดยเฉพาะเรื่องของ “การท่องเที่ยวโดยชุมชน” ซึ่งเป็นเรื่องใหม่ขณะนั้น

Read More
  • 10/09/2018 17:29

จากเกษตรกรธรรมดา ๆ และขยับขึ้นมาเป็นผู้ช่วยผู้ใหญ่บ้านที่บ้านนาห้าง ตำบลสำโรง อำเภอโพธิ์ไทร จังหวัดอุบลราชธานี การทำงานรับใช้ชาวบ้านเป็นที่เข้าตา และได้รับการคัดเลือกให้เป็น ผู้ใหญ่บ้าน ในที่สุด “ผมทำงานจริงจัง ทำเพื่อชาวบ้าน เขาก็ให้ความสำคัญ เลยเลือกให้ผมเป็นผู้ใหญ่บ้าน ก็เป็นอยู่ 11 วัน เมื่อกำนันคนเก่าเกษียณอายุ ชาวบ้านก็เลือกผมเป็นกำนัน เพราะผลงานเข้าตา”

Read More
  • 19/08/2018 09:51

ถึงตอนนี้ไม่มีใครไม่รู้จัก "บ้านผาหมอน" ชุมชนปกาเกอะญอ" หรือ "กะเหรี่ยง" แห่งแคว้นมึกะคี ดอยอินทนนท์ บ้านผาหมอน ใช้งานวิจัยในการพัฒนาชุมชนมาตั้งแต่ปี พ.ศ.2547 จนถึงปัจจุบัน ชุมชนผาหมอนก็ยังคงใช้ "งานวิจัย" เป็นเครื่องมือในการพัฒนาชุมชน

Read More
  • 01/07/2017 10:06

ปัญญา โตกทอง ร่วมเป็นเครือข่าย “วิจัยเพื่อท้องถิ่น” ในโครงการ “รูปแบบการจัดการน้ำในคลองตำบลแพรกหนามแดง อำเภออัมพวา จังหวัดสมุทรสงคราม” ในปี 2545 ,โครงการวิจัยของพี่ปัญญาสามารถปรับเปลี่ยนประตูระบายน้ำจากบานทึบเป็น “บานหับเผย” ช่วยลดความขัดแย้งของคน “น้ำจืดและน้ำเค็ม” ที่เรื้อรังมากว่า 20 ปี

Read More
  • 01/07/2017 09:41

ชาญ อุทธิยะ , ปราชญ์ชาวบ้านแห่งบ้านสามขา ต.หัวเสือ อ.แม่ทะ จ.ลำปาง , "อ้ายชาญ" ของน้อง ๆ เข้าร่วมในกระบวนการวิจัยเพื่อท้องถิ่นราวปี 2544 กับโครงการ รูปแบบการจัดการหนี้สินบ้านสามขา -- 11 ปีให้หลัง "สามขา" ถูกใช้เป็นต้นแบบในหลาย ๆ เรื่อง ทั้งการจัดการหนี้สิน การจัดการป่า และ การจัดการน้ำ -- อีกทั้งยังเป็นโรงเรียนให้กลุ่มหน่วยงานและองค์การต่าง ๆ ได้เข้าไปศึกษาหารูปแบบการพัฒนาชุมชนท้องถิ่นอย่างเป็นระยะ ๆ , ปัจจุบัน "อ้ายชาญ" เป็นพี่เลี้ยงดูและรับผิดชอบโครงการวิจัยด้านการจัดการหนี้สินอีกหลายโครงการ

Read More
  • 30/05/2016 00:00

ปี 2544 “ชิ-สุ วิ ช า น พั ฒ น า ไ พ ร วั ล ย์ “ เด็กหนุ่ม “ปกาเกอะญอ” จากบ้านใหม่พัฒนา อ.แม่แจ่ม จ.เชียงใหม่ เข้าร่วมเป็นส่วนหนึ่งของ “งานวิจัยเพื่อท้องถิ่น” สำนักงานกองทุนสนับสนุนการวิจัย ในโครงการ “การจัดการศึกษาเพื่อฟื้นฟูภูมิปัญญาท้องถิ่นชุมชนปกาเกอะญอ หมู่บ้านใหม่พัฒนา อ.แม่แจ่ม จ.เชียงใหม่” และ “ชิ” น่าจะเป็น “ปกาเกอะญอ” คนแรก ๆ ที่ปูทางเดินให้กับคนหนุ่มสาวปกาเกอะญอรุ่นต่อ ๆ มาใช้ “กระบวนการวิจัย” ในการแก้ปัญหาของชุมชน , ชิ ในวันนี้ เติบโตเป็นผู้ใหญ่เต็มตัว และยังคงทำหน้าที่ “ร้องเพลงกล่อมโลก” สอนหนังสือที่ มศว. ล่าสุดกำลังไต่บันไดเพื่อ ก้าวเป็น “ดร.”

Read More
  • 30/05/2016 00:00

กำนันเฉินใช้ความพยามในการเสนอความคิดเพื่อที่จะฟื้นภาษาชองให้กลับมา ด้วยการออกไปพูดคุยกันคนในชุมชน เขาพูดเสมอ ๆ ว่านี่ไม่ใช่การฝัน หรือการโหยหาอดีตที่ไม่รู่ว่าจะนำมันกลับมาในช่วงอายุของตนเองหรือไม่ แต่เขายืนยันว่าจะทำทุกวิถีทางเพื่อให้ “ความเป็นชอง” กลับมามากที่สุดโดยเฉพาะเรื่องของภาษา เพราะภาษาชองที่พวกเขาใช้สื่อสารกันในสังคมเล็ก ๆ นั้นเป็นภาษาพื้นเมืองที่กำลังจะสูญหายไปจากเมืองจันทน์…

Read More
  • 30/05/2016 00:00

สุนทร ศรีชาวป่า สลัดผ้าผืนเดียวที่เคยห่อหุ้มร่างกายมานุ่งห่มเสื้อผ้าแบบที่คนพื้นราบใส่ , เขาเดินทางมาพร้อม ๆ กับ “มลาบรี” หมู่บ้านเดียวกันอีก 6 คน นั่งรถตู้ เดินทางเข้ากรุงเทพเพื่อมานำเสนอผล “งานวิจัย” โครงการระบบตัวเขียนเพื่อบันทึกความทรงจำทั้งชีวิต ภายใต้การสนับสนุนงบประมาณจากสำนักงานกองทุนสนับสนุนการวิจัย (สกว.) ฝ่ายวิจัยเพื่อท้องถิ่น

Read More

เกียวกับงานวิจัยเพื่อท้องถิ่น


กลไกสำคัญส่วนหนึ่งที่ช่วยในการทำงานบริหารจัดการงานวิจัยเพื่อท้องถิ่นเกิดประสิทธิภาพสูงสุดคือ คือ โหนด (NODE) หรือ “ศูนย์ประสานงานวิจัยเพื่อท้องถิ่น” ที่กระจายตัวอยู่ในจังหวัดต่าง ๆ ทั่วประเทศกว่า 50 จังหวัด ซึ่งในศูนย์ประสานงานจะมี ผู้ประสานงานและผู้ช่วยผู้ประสานงาน ทำหน้าที่ประสานงานระหว่าง สกว.ฝ่ายวิจัยเพื่อท้องถิ่นและโครงการวิจัยในพื้นที่

Read More

วิธีวิทยาว่าด้วยกระบวนการวิจัยเพื่อท้องถิ่นเป็นเรื่องของการค้นหาวิธีวิเคราะห์ความรู้ที่เกิดจากกระบวนการวิจัยเพื่อท้องถิ่น อันเป็นศาสตร์แห่งการอธิบายชีวิตและความเป็นไปของชาวบ้านโดยกระบวนการดังกล่าวเริ่มจากการร่วมกันศึกษา วิเคราะห์ปัญหาจากปรากฏการณ์ที่ชาวบ้านสัมผัสอยู่ การวิเคราะห์หาทุนเดิมในการทำงานร่วมกัน

Read More

งานวิจัยเพื่อท้องถิ่นมีลักษณะแตกต่างจากงานวิจัยทั่วไป ดั้งนั้นจึงมีคำถามว่า “ทำวิจัยเพื่อท้องถิ่นแล้วได้อะไร” .... องค์ความรู้จากงานวิจัย สามารถนำไปต่อยอด ขยายผล ไปยังพื้นที่อื่น ๆ ดังงานวิจัยทั่ว ๆ ไปได้หรือไม่ อ.กาญจนา แก้วเทพ เมธีวิจัยอาวุโส สกว. และนักวิจัยดีเด่นแห่งชาติ ได้มาช่วยมองงานวิจัยเพื่อท้องถิ่นจากมุมมองของนักวิชาการว่ามีองค์ประกอบอย่างไร โดยเฉพาะประเด็นสำคัญคือ ทำวิจัยเพื่อท้องถิ่นแล้วได้อะไร นี่คือ คำตอบ....

Read More

การเขียนรายงาน "วิจัยเพือท้องถิ่น" อาจผิดแผกแตกต่างจากกงานวิจัยทั่ว ๆ ไป ซึ่งสาระสำคัญอยู่ที่กระบวนการทำวิจัย และ ผลที่เกิดขึ้น

Read More

การขอรับทุนควรเริ่มต้นจากการทำ “เอกสารเชิงหลักการ” (Concept Paper) ความยาวไม่เกิน 4-5 หน้า และส่งไปยังศูนย์ประสานงานฯ หรือ (Node) ในพื้นที่ หรือเสนอต่อสกว.ฝ่ายวิจัยเพื่อท้องถิ่นโดยตรง กรณีไม่มีโหนด/พี่เลี้ยงดูแล

Read More

โจทย์ของงานวิจัยเพื่อท้องถิ่น ต้องเป็นข้อสงสัย เป็นคำถาม หรือเป็นประเด็นที่คนในชุมชนท้องถิ่นเห็นว่ามีความสำคัญ และต้องการจะค้นหาคำตอบร่วมกัน รวมทั้ง ต้องมีคนในชุมชนท้องถิ่นร่วมเป็นนักวิจัยและร่วมในกระบวนการวิจัยเพื่อค้นคว้าหาคำตอบ 3. มีการวิจัยเชิงปฏิบัติการเพื่อแก้ไขปัญหา

Read More

จุดเน้นของงานวิจัยเพื่อท้องถิ่น คือ การทำให้ชาวบ้านได้ประโยชน์จากงานวิจัยโดยตรง ให้งานวิจัยมีส่วนในการแก้ปัญหาของชาวบ้าน และเกิดการเปลี่ยนแปลงขึ้นจริงในชุมชน ดังนั้น “งานวิจัยเพื่อท้องถิ่น” จึงเป็น “กระบวนการ” มากกว่า “ผลลัพธ์” ของการวิจัย ซึ่งหมายถึงการเน้นให้ชาวบ้านได้เข้าร่วมในกระบวนการวิจัย ได้เรียนรู้ ได้ผลงานและเก่งขึ้น ช่วยยกระดับการแก้ปัญหา ตลอดจนสามารถใช้กระบวนการนี้ในการแก้ไขปัญหาอื่นๆ ในท้องถิ่น

Read More

ศูนย์ประสานงานวิจัยเพื่อท้องถิ่น


ศูนย์นวัตกรรมการวิจัยชุมชนจังหวัดสตูล

ศูนย์ประสานงานวิจัยเพื่อท้องถิ่นจังหวัดสตูลเป็นองค์กรพี่เลี้ยงในการขับเคลื่อนมาตั้งแต่ปี 2544 ได้สนับสนุนการโครงการวิจัยเพื่อท้องถิ่นในพื้นที่จังหวัดสตูล จำนวนทั้งหมด 71 โครงการที่มีประเด็นงาน คือ การท่องเที่ยวโดยชุมชน การจัดการทรัพยากร การจัดการศึกษา เป็นต้น โดยที่ผ่านมามีโครงการวิจัยได้รับงานวิจัยเด่นของ สกว. จำนวน 5 โครงการ ที่ทั้งเรื่องการท่องเที่ยว ทรัพยากร การศึกษาและส่งเสริมอาชีพ

Read More
ศูนย์ประสานงานวิจัยเพื่อท้องถิ่นจังหวัดสมุทรสงคราม

ศูนย์ประสานงานวิจัยเพื่อท้องถิ่นจังหวัดสมุทรสงคราม , ก่อร่างสร้างตัวขึ้นราวปี 2546 จนถึงปัจจุบัน , เกือบ 2 ทศวรรษของ "ศูนย์ประสานงานวิจัยเพื่อท้องถิ่นจังหวัดสมุทรสงคราม" หรือ "โหนด (NODE) แม่กลอง" ผ่านเรื่องราวหลายแง่มุม และเป็นส่วนหนึ่งของกลไกในการขับเคลื่อนสมุทรสงครามไปสู่จังหวัดจัดการตนเอง

Read More