งานวิจัยเพื่อท้องถิ่น

"สร้างสรรค์ปัญญา พัฒนาท้องถิ่น


" ใ ค ร ๆ ก็ ทำ วิ จั ย ไ ด้ "

บทความ


  • 03/12/2017 01:23

การพัฒนาอย่างบูรณาการอาศัย “การเรียนรู้ร่วมกันในการปฏิบัติ” (Interactive learning through action) ของทุกฝ่ายที่เกี่ยวข้องเป็นเครื่องมือขับเคลื่อน การวิจัยเป็นฝ่ายหนึ่งที่เกี่ยวข้องในการเรียนรู้ร่วมกันในการปฏิบัติ โดยวิธีนี้ไม่ต้องเป็นห่วงว่าการวิจัยจะ “ขึ้นหิ้ง” โดยไม่มีการนาไปใช้ และไม่มี impactเพราะมีการใช้อยู่ในตัว และผลกระทบคือการพัฒนาอย่างบูรณาการซึ่งทาให้เกิดสังคมศานติสุข และการวิจัยจะไม่ทาอย่างโดดเดี่ยวแต่จะมีภาคีมากมายที่ร่วมกัน

Read More
  • 09/11/2017 09:59

"งานวิจัยการท่องเที่ยววิถีชาวนาต้องทำให้เกิด Destination เกิดเป็น loop เป็น Corridors เป็น Theme คืออาจจะต้องไปชี้เป้าให้เขา ดึงศักยภาพและคุณค่าออกมา และการสร้างโอกาสทางการท่องเที่ยว จากที่เป็นเมืองหลัก และเชื่อมต่อกับเมืองรอง สร้างให้เกิดเส้นทางที่เป็น loop หรือ Corridors ต้องสร้าง Theme ขึ้นมา เช่น ภูผาสู่มหานที เป็นต้น ไม่ใช่เอา Area based เป็นตัวตั้ง"

Read More
  • 06/11/2017 14:20

งานวิจัยเชิงปฏิบัติการว่าด้วยเรื่อง “การท่องเที่ยววิถีชาวนา” ต้องการการรื้อฟื้นคุณค่าของวิถีเกษตรกรรมไทยและหาแนวทางการสร้างมูลค่าเพิ่มโดยการสร้างสรรค์สร้างกิจกรรมและการสื่อความหมายเพื่อพัฒนาชุมชนเกษตรกรรมให้เป็นแหล่งเรียนรู้และแหล่งท่องเที่ยววิถีเกษตรเชิงสร้างสรรค์ ทำให้วิถีวัฒนธรรมเกษตรกรรมได้รับการยกระดับในแง่ของสิ่งที่มีคุณค่าควรแก่การอนุรักษ์ รวมทั้งส่งเสริมให้เกิดการหวนกลับไปใช้วิธีการทำเกษตรกรรมแบบไม่มุ่งเน้นที่เทคโนโลยีสมัยใหม่หรือการเร่งรัดผลผลิตอย่างเดียว แต่ให้ความสำคัญกับการอยู่ร่วมกับธรรมชาติอย่างยั่งยืน การดำรงความสัมพันธ์ทางสังคมภายในชุมชนโดยมีฐานบนวัฒนธรรมประเพณีท้องถิ่น โดยมีผลพลอยได้คือรายได้เสริมโดยที่ไม่ต้องอพยพไปทำงานในแหล่งอื่น การท่องเที่ยวในลักษณะนี้จึงจะเป็นการยกระดับวิถีเกษตรกรรมอันส่งผลต่อสุขภาวะและเศรษฐกิจของชุมชน

Read More
  • 14/10/2017 10:28

กระบวนการวิจัยแบบนี้สร้างให้นักวิจัยชาวบ้านเกิดการเปลี่ยนแปลงกระบวนทัศน์จากการเห็นข้อมูลที่ตนเองเก็บรวบรวม วิเคราะห์ ออกแบบและลงมือปฏิบัติการร่วม รวมถึงการสรุปผลที่เกิดขึ้นจากระบบปฏิบัติการนั้น ความรู้ที่เกิดขึ้นจึงเป็นความรู้ร่วมของสังคมที่มีเหตุมีผล มีความพอประมาณ มีภูมิคุ้มกัน เพราะช่วยกันดำเนินการ ผลที่เกิดขึ้นจึงเปรียบเสมือนการเตรียมการให้คนตัวเล็กตัวน้อยทางสังคมได้มีโอกาสพัฒนาตนเองเพื่อเตรียมการรองรับการขับเคลื่อนประเทศไทยในระยะสองทศวรรษหน้า

Read More

โครงการวิจัย


  • 26/11/2017 11:42

แม้จะอยู่ต้นน้ำ มีน้ำไหลผ่านกว่า 20 ลำห้วย แต่หากการขาดการจัดการที่ดี ย่อมก่อให้เกิดความขัดแย้งดังที่บ้านผาสุข จังหวัดน่าน กระบวนการวิจัยทำให้ชาวบ้านหันกลับมาทบทวน "พฤติกรรม" การใช้น้ำของชุมชน และหาแนวทางแก้ไขรวมกัน

  • 30/05/2016 00:00

จากการฟื้นฟูภาษาและภูมิปัญญาท้องถิ่นของชาวเลอเวือะที่ผ่านมาอย่างต่อเนื่อง ได้ทำให้ชุมชนชาวเลอเวือะ บ้านป่าแป๋ ได้รื้อฟื้นภูมิปัญญาความรู้ ประสบการณ์และความทรงจำผ่านบทกวี ประวัติศาสตร์ รวมทั้งวิถีชีวิตดั้งเดิมที่เกิดขึ้นอย่างเรียบง่าย และพอเพียง แต่แฝงไปด้วยความรู้ และภูมิปัญญาอันทรงคุณค่าที่เคยสืบทอดกันมาจากรุ่นสู่รุ่น ทำให้เกิดความรู้สึกรัก ผูกพัน และภาคภูมิใจในอัตลักษณ์และความเป็นกลุ่มชาติพันธุ์ของตนเอง

  • 30/05/2016 00:00

เมื่อป่าและน้ำลงดลง ชาวบ้านแม่ยางส้านจึงค้นหาแนวทางในการอนุรักษ์ป่า...พบว่าเครื่องมือที่จะรักษาผืนป่าได้คือ "หนอนไม้ไผ่"

นักวิจัยชาวบ้าน


ใ ค ร ๆ ก็ ท ำ วิ จั ย ไ ด้

ปัญญา โตกทอง ร่วมเป็นเครือข่าย “วิจัยเพื่อท้องถิ่น” ในโครงการ “รูปแบบการจัดการน้ำในคลองตำบลแพรกหนามแดง อำเภออัมพวา จังหวัดสมุทรสงคราม” ในปี 2545 ,โครงการวิจัยของพี่ปัญญาสามารถปรับเปลี่ยนประตูระบายน้ำจากบานทึบเป็น “บานหับเผย” ช่วยลดความขัดแย้งของคน “น้ำจืดและน้ำเค็ม” ที่เรื้อรังมากว่า 20 ปี

Read More

ชาญ อุทธิยะ , ปราชญ์ชาวบ้านแห่งบ้านสามขา ต.หัวเสือ อ.แม่ทะ จ.ลำปาง , "อ้ายชาญ" ของน้อง ๆ เข้าร่วมในกระบวนการวิจัยเพื่อท้องถิ่นราวปี 2544 กับโครงการ รูปแบบการจัดการหนี้สินบ้านสามขา -- 11 ปีให้หลัง "สามขา" ถูกใช้เป็นต้นแบบในหลาย ๆ เรื่อง ทั้งการจัดการหนี้สิน การจัดการป่า และ การจัดการน้ำ -- อีกทั้งยังเป็นโรงเรียนให้กลุ่มหน่วยงานและองค์การต่าง ๆ ได้เข้าไปศึกษาหารูปแบบการพัฒนาชุมชนท้องถิ่นอย่างเป็นระยะ ๆ , ปัจจุบัน "อ้ายชาญ" เป็นพี่เลี้ยงดูและรับผิดชอบโครงการวิจัยด้านการจัดการหนี้สินอีกหลายโครงการ

Read More

ปี 2544 “ชิ-สุ วิ ช า น พั ฒ น า ไ พ ร วั ล ย์ “ เด็กหนุ่ม “ปกาเกอะญอ” จากบ้านใหม่พัฒนา อ.แม่แจ่ม จ.เชียงใหม่ เข้าร่วมเป็นส่วนหนึ่งของ “งานวิจัยเพื่อท้องถิ่น” สำนักงานกองทุนสนับสนุนการวิจัย ในโครงการ “การจัดการศึกษาเพื่อฟื้นฟูภูมิปัญญาท้องถิ่นชุมชนปกาเกอะญอ หมู่บ้านใหม่พัฒนา อ.แม่แจ่ม จ.เชียงใหม่” และ “ชิ” น่าจะเป็น “ปกาเกอะญอ” คนแรก ๆ ที่ปูทางเดินให้กับคนหนุ่มสาวปกาเกอะญอรุ่นต่อ ๆ มาใช้ “กระบวนการวิจัย” ในการแก้ปัญหาของชุมชน , ชิ ในวันนี้ เติบโตเป็นผู้ใหญ่เต็มตัว และยังคงทำหน้าที่ “ร้องเพลงกล่อมโลก” สอนหนังสือที่ มศว. ล่าสุดกำลังไต่บันไดเพื่อ ก้าวเป็น “ดร.”

Read More

กำนันเฉินใช้ความพยามในการเสนอความคิดเพื่อที่จะฟื้นภาษาชองให้กลับมา ด้วยการออกไปพูดคุยกันคนในชุมชน เขาพูดเสมอ ๆ ว่านี่ไม่ใช่การฝัน หรือการโหยหาอดีตที่ไม่รู่ว่าจะนำมันกลับมาในช่วงอายุของตนเองหรือไม่ แต่เขายืนยันว่าจะทำทุกวิถีทางเพื่อให้ “ความเป็นชอง” กลับมามากที่สุดโดยเฉพาะเรื่องของภาษา เพราะภาษาชองที่พวกเขาใช้สื่อสารกันในสังคมเล็ก ๆ นั้นเป็นภาษาพื้นเมืองที่กำลังจะสูญหายไปจากเมืองจันทน์…

Read More

สุนทร ศรีชาวป่า สลัดผ้าผืนเดียวที่เคยห่อหุ้มร่างกายมานุ่งห่มเสื้อผ้าแบบที่คนพื้นราบใส่ , เขาเดินทางมาพร้อม ๆ กับ “มลาบรี” หมู่บ้านเดียวกันอีก 6 คน นั่งรถตู้ เดินทางเข้ากรุงเทพเพื่อมานำเสนอผล “งานวิจัย” โครงการระบบตัวเขียนเพื่อบันทึกความทรงจำทั้งชีวิต ภายใต้การสนับสนุนงบประมาณจากสำนักงานกองทุนสนับสนุนการวิจัย (สกว.) ฝ่ายวิจัยเพื่อท้องถิ่น

Read More

เกียวกับงานวิจัยเพื่อท้องถิ่น


งานวิจัยเพื่อท้องถิ่นมีลักษณะแตกต่างจากงานวิจัยทั่วไป ดั้งนั้นจึงมีคำถามว่า “ทำวิจัยเพื่อท้องถิ่นแล้วได้อะไร” .... องค์ความรู้จากงานวิจัย สามารถนำไปต่อยอด ขยายผล ไปยังพื้นที่อื่น ๆ ดังงานวิจัยทั่ว ๆ ไปได้หรือไม่ อ.กาญจนา แก้วเทพ เมธีวิจัยอาวุโส สกว. และนักวิจัยดีเด่นแห่งชาติ ได้มาช่วยมองงานวิจัยเพื่อท้องถิ่นจากมุมมองของนักวิชาการว่ามีองค์ประกอบอย่างไร โดยเฉพาะประเด็นสำคัญคือ ทำวิจัยเพื่อท้องถิ่นแล้วได้อะไร นี่คือ คำตอบ....

Read More

การเขียนรายงาน "วิจัยเพือท้องถิ่น" อาจผิดแผกแตกต่างจากกงานวิจัยทั่ว ๆ ไป ซึ่งสาระสำคัญอยู่ที่กระบวนการทำวิจัย และ ผลที่เกิดขึ้น

Read More

การขอรับทุนควรเริ่มต้นจากการทำ “เอกสารเชิงหลักการ” (Concept Paper) ความยาวไม่เกิน 4-5 หน้า และส่งไปยังศูนย์ประสานงานฯ หรือ (Node) ในพื้นที่ หรือเสนอต่อสกว.ฝ่ายวิจัยเพื่อท้องถิ่นโดยตรง กรณีไม่มีโหนด/พี่เลี้ยงดูแล

Read More

โจทย์ของงานวิจัยเพื่อท้องถิ่น ต้องเป็นข้อสงสัย เป็นคำถาม หรือเป็นประเด็นที่คนในชุมชนท้องถิ่นเห็นว่ามีความสำคัญ และต้องการจะค้นหาคำตอบร่วมกัน รวมทั้ง ต้องมีคนในชุมชนท้องถิ่นร่วมเป็นนักวิจัยและร่วมในกระบวนการวิจัยเพื่อค้นคว้าหาคำตอบ 3. มีการวิจัยเชิงปฏิบัติการเพื่อแก้ไขปัญหา

Read More

จุดเน้นของงานวิจัยเพื่อท้องถิ่น คือ การทำให้ชาวบ้านได้ประโยชน์จากงานวิจัยโดยตรง ให้งานวิจัยมีส่วนในการแก้ปัญหาของชาวบ้าน และเกิดการเปลี่ยนแปลงขึ้นจริงในชุมชน ดังนั้น “งานวิจัยเพื่อท้องถิ่น” จึงเป็น “กระบวนการ” มากกว่า “ผลลัพธ์” ของการวิจัย ซึ่งหมายถึงการเน้นให้ชาวบ้านได้เข้าร่วมในกระบวนการวิจัย ได้เรียนรู้ ได้ผลงานและเก่งขึ้น ช่วยยกระดับการแก้ปัญหา ตลอดจนสามารถใช้กระบวนการนี้ในการแก้ไขปัญหาอื่นๆ ในท้องถิ่น

Read More

ศูนย์ประสานงานวิจัยเพื่อท้องถิ่น


ศูนย์นวัตกรรมการวิจัยชุมชนจังหวัดสตูล

ศูนย์ประสานงานวิจัยเพื่อท้องถิ่นจังหวัดสตูลเป็นองค์กรพี่เลี้ยงในการขับเคลื่อนมาตั้งแต่ปี 2544 ได้สนับสนุนการโครงการวิจัยเพื่อท้องถิ่นในพื้นที่จังหวัดสตูล จำนวนทั้งหมด 71 โครงการที่มีประเด็นงาน คือ การท่องเที่ยวโดยชุมชน การจัดการทรัพยากร การจัดการศึกษา เป็นต้น โดยที่ผ่านมามีโครงการวิจัยได้รับงานวิจัยเด่นของ สกว. จำนวน 5 โครงการ ที่ทั้งเรื่องการท่องเที่ยว ทรัพยากร การศึกษาและส่งเสริมอาชีพ

Read More
ศูนย์ประสานงานวิจัยเพื่อท้องถิ่นจังหวัดสมุทรสงคราม

ศูนย์ประสานงานวิจัยเพื่อท้องถิ่นจังหวัดสมุทรสงคราม , ก่อร่างสร้างตัวขึ้นราวปี 2546 จนถึงปัจจุบัน , เกือบ 2 ทศวรรษของ "ศูนย์ประสานงานวิจัยเพื่อท้องถิ่นจังหวัดสมุทรสงคราม" หรือ "โหนด (NODE) แม่กลอง" ผ่านเรื่องราวหลายแง่มุม และเป็นส่วนหนึ่งของกลไกในการขับเคลื่อนสมุทรสงครามไปสู่จังหวัดจัดการตนเอง

Read More